KNVB gaat beter luisteren naar clubs voor nieuw voorstel veranderingen amateurvoetbal
De Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB) is al sinds 2004 bezig met het ‘optimaliseren’ van het voetbal in Nederland. Play-offs, degradatie uit eerste divisie en een topklasse in het amateurvoetbal moeten de sportieve prestaties van het Nederlandse voetbal verbeteren. Tot nu toe wil het alleen niet echt vlotten met deze plannen. Na drie jaar is er weinig over van de play-offs in de eredivisie, wordt degradatie uit de eerste divisie misschien alweer binnen vijf maanden afgeschoten en is het plan waarin het amateurvoetbal op de schop gaat voorlopig verworpen. Toch gaat de ‘optimalisering van de Nederlandse voetbalpiramide’ door.
DOOR TWAN CLARIJS
De Europese ambities van de KNVB liggen ten grondslag aan de veranderingen die de bond wil doorvoeren in het Nederlandse competitiestelsel. Volgens het ‘beleidsplan betaald voetbal 2005-2009’ (van de KNVB, Eredivisie CV en Coörperatie Eerste Divisie) moet de top van de eredivisie aansluiting vinden met de Europese topclubs: “Behoud van de aansluiting met de top van het internationale clubvoetbal, mede uitgedrukt in de positie op de UEFA-ranglijst, is zowel sportief als financieel voor het hele voetbal in Nederland van groot belang. De nationale competitiestructuur dient hiervoor optimale randvoorwaarden te verschaffen. Maximale sportieve uitdaging voor clubs op alle ambitieniveaus is gewenst.”
Daarom werden in het seizoen 2005/2006 voor het eerst de play-offs in de eredivisie ingevoerd. Hierin strijden de beste ploegen van de ranglijst aan het einde van het seizoen nog eens om de plaatsbewijzen in de Champions League en UEFA Cup. Voorlopig heeft deze nieuwe nacompetitie nog niet geleid tot betere prestaties van de Nederlandse ploegen en was het laatste seizoen het slechtste Europese optreden van Nederlandse clubs in negen jaar op de UEFA-ranglijst. De graadmeter, die afhankelijk van de prestaties van de clubs, bepaalt hoeveel teams elk land mag afvaardigen in de Europese competities.
De play-offs zijn de meest directe aanpak om de prestaties omhoog te krijgen. Toch wil de KNVB de manier om dit voor elkaar te krijgen veel verder doortrekken. De Nederlandse ‘voetbalpiramide’ moet beter op elkaar afgestemd worden zodat de sportieve kwaliteit overal omhoog gaat. De aansluiting met de top van de eredivisie moet beter, maar hetzelfde geldt voor de aansluiting van de eerste divisie met de eredivisie en de aansluiting van het amateurvoetbal op de eerste divisie. En in de aansluiting van amateurvoetbal op het betaald voetbal zit een van de belangrijkste problemen. Want die aansluiting is er niet. Daarom moet een nieuwe hoogste klasse in het amateurvoetbal, onder de eerste divisie, uitkomst brengen.
Is het wenselijk dat direct onder het betaald voetbal maar liefst 84 clubs en 1600 spelers actief zijn op precies hetzelfde niveau? Dat is de vraag die de onderzoekscommissie van het rapport ‘Optimalisering voetbalpiramide amateurvoetbal’ zichzelf stelde. Nee, aldus de commissie, die ‘de besten tegen de besten’ willen laten spelen.
Nu bestaan er in de top van het amateurvoetbal zes hoofdklassen. Drie zaterdaghoofdklassen (A, B en C) en drie zondaghoofdklassen (A, B en C) verdeeld over drie delen van het land. Volgens de onderzoekers blijft met deze opzet de kwaliteit van het voetbal achter, en is een hogere klasse nodig om voetballers zich beter te kunnen laten ontwikkelen en om het voetbal in zijn algemeen naar een hoger niveau te tillen. Twee of drie topklassen moeten het kwaliteitsgat tussen de eerste divisie en de hoofdklassen opvullen en zorgen voor een betere uitwaaieringen van de klassen. In plaats van zes klassen onder één klasse zullen de topklassen zorgen dat ‘de verbreding van top naar basis’ niet te snel loopt.
Daarnaast wil de voetbalbond af van het ‘gesloten voetbalsysteem’. Het moet mogelijk worden vanuit de hoogste amateurklasse te promoveren naar de eerste divisie in het betaald voetbal en omgekeerd te degraderen naar de hoogste amateurklasse. Een regeling die nu niet mogelijk is op sportieve gronden, enkel op financiële. De Wereldvoetbalbond (FIFA) gebiedt volgens de mededingingswet dat het altijd mogelijk is om toe te kunnen treden tot het betaald voetbal. Via het licentiesysteem kan een club in Nederland alleen door een proflicentie te kopen uitkomen in het betaald voetbal. Iets wat AGOVV Apeldoorn (in 2003) en FC Omniworld (in 2005) onlangs deden.
Sinds dit seizoen bestaat de mogelijkheid voor het eerst sinds 1971 dat de hekkensluiter degradeert uit de eerste divisie, maar eind van dit jaar wordt deze beslissing mogelijk alweer teruggedraaid en kan de druk om niet als laatste te eindigen weer weg worden gehaald, zoals er de afgelopen jaren ook al geen degradatiedruk lag op ploegen in de onderste regionen van het betaald voetbal.
Met de nieuwe opzet wordt het Nederlandse voetbal beter op elkaar aangesloten en zijn voor het eerst de eredivisie tot en met de laagste klasse van het amateurvoetbal aan elkaar verbonden. Zo zou het hypothetisch mogelijk kunnen worden dat Feyenoord over tien jaar een uitwedstrijd speelt bij de plaatselijke club in de 5e klasse voor 45 toeschouwers.
Hoe goed de KNVB de plannen ook had uitgedacht en opgesteld. De amateurverenigingen zagen er op de algemene vergadering op 31 mei van dit jaar toch van af om in te stemmen met de plannen. Een fikse tegenvaller voor de KNVB. Directeur van de sectie amateurvoetbal Ruud Bruijnis vond direct na de stemming dat ‘er over emoties was gestruikeld’ en gaf aan dat ‘alle ins en outs nog eens doorgenomen moesten worden om zo alsnog te topklasse te krijgen’.
De grootste reden dat de amateurclubs tegenstemden waren dat er een aantal eisen waren die de KNVB er min of meer door wilde drukken. In de topklassen komen zowel zaterdag- als zondagamateurs bij elkaar. De zaterdagamateurs, meestal spelend in gelovige gebieden, spelen om die reden niet op zondag, waardoor de zondagamateurs een groot deel van hun wedstrijden op zaterdag moet spelen. Ook vastgestelde aanvangstijden en verplichtte lichtinstallaties zorgde voor ontevredenheid bij de clubs. Een definitieve afwijzing van het plan was het niet, maar wel gaven ze de KNVB mee het plan opnieuw uit te zoeken.
De KNVB heeft geleerd van de verwerping van het voetbalplan. Volgens Rob de Leede, KNVB-woordvoerder van het amateurvoetbal, was het ‘nee’ van de amateurclubs vooral een stem tegen de procedure en niet tegen het plan om het amateurvoetbal te verbeteren. “Dat willen ze zelf ook. We habben ingezet op het hele pakket, met zowel de topklasse, grotere klasses daaronder en een promotie/degradatieregeling. Dat gaan we nu anders doen.” Want het plan voor de optimalisering van het amateurvoetbal gaat door. In tegenstelling tot het vorige plan worden alle onderdelen nu los bekeken.
Na de stemming tegen het plan is er weer verder gekeken naar de mogelijkheden die er zijn. De belangrijkste drie aspecten blijven voor de KNVB een extra klasse boven de hoofdklasse, uitbreiding van het aantal teams in de overige amateurklassen – een punt van de amateurverenigingen zelf – en het doorvoeren van een sportieve promotie/degradatieregeling. “In alle zes districten wordt nu gesproken met clubs en mensen. We kijken wat zij er van vinden.”
Door deze manier van werken is de verwachting dat een nieuw plan sneller wordt aangenomen. Als dat niet gebeurt, heeft de KNVB altijd nog de mogelijkheid om plannen toch door te drukken. De Leede sluit dat niet uit maar vind doordrukken een groot woord. “We praten met heel veel mensen. Het is als een trein die langs heel veel stationnetjes komt. Elke keer stoppen we bij een station en luisteren daar naar wat de mensen zeggen. Uiteindelijk komen we op de eindbestemming als iedereen zich heeft laten horen.” Dat de aanpassingen er uiteindelijk wel zullen komen lijkt voor de amateurspecialist dan ook wel zeker. “We luisteren naar de geluiden die uit de amateurwereld komen, en die zijn niet tegen het plan. We luisteren veel en iedereen is het er mee eens dat het veranderd moet worden.” Dat afgelopen mei de plannen niet doorgingen is volgens de bondsman dan ook geen afkeuring voor veranderingen in de top van het amateurvoetbal.
Hoewel de plannen opnieuw bekeken worden, en er opnieuw (en beter) naar de clubs geluisterd wordt, is de komst van een topklasse is allerminst zeker. “Alles is open”, zegt De Leede, “er is nog geen voorstel. We willen een verbetering van de structuur van in het amateurvoetbal, de tijd moet leren hoe dat eruit komt te zien.” Naar alle waarschijnlijkheid zal de KNVB komend voorjaar met een vernieuwd plan komen, waarin de wensen van de clubs beter zijn uitgewerkt en zal er in de algemene vergadering amateurvoetbal per onderdeel opnieuw gestemd wordt. Mogelijk komt na jaren werk dan toch de gewilde verandering voor het Nederlandse amateurvoetbal.
Geschreven: Oktober 2008 voor Redactie Dagblad